محمدعلی باشه آهنگر: آن شب هولناک را تا صبح نخوابیدم ابراز همدردی بیش‌از ۲۵۰ سینماگر درپی شهادت آیت‌الله رئیسی و هیئت همراه بیانیه مجمع خبرنگاران و نویسندگان برای رئیس جمهور شهید «شهرام حقیقت‌دوست» پلیس شد تسلیت مدیرکل تبلیغات اسلامی خراسان‌رضوی برای شهادت رئیس‌جمهور واکنش ملیکا زارعی به خبر شهادت «آیت الله رئیسی» رئیس‌جمهور + عکس ویژه برنامه «شهید جمهور» درشبکه افق + زمان پخش استوری محمد معتمدی در پی شهادت آیت الله رئیسی + عکس سید جواد هاشمی: رئیسی پذیرای انتقادات بود داریوش ارجمند: رئیسی مرد عمل بود تسلیت هنرمندان مشهدی با خلق آثار هنری درباره شهدای خدمت تبیین آیت‌الله رئیسی از چرایی ورود به عرصه انتخابات در برنامه تلویزیونی «جهان آرا» + زمان پخش نصب المان سوگواری در جشنواره کن برای «آیت الله رئیسی» + عکس دعوت از هنرمندان برای روایت مقام شهدای خدمت داوود میرباقری: امید داشتیم رئیس‌جمهور یکی از بینندگان سلمان فارسی باشد تسلیت ابراهیم تاتلیس به مردم ایران «میلاد هارونی» اولین تک آهنگ ویژه شهادت آیت الله رئیسی را منتشر کرد | خادم الرضای مردم +صوت محمود پاک نیت: رئیس جمهوری پرتلاش را از دست دادیم صفحه نخست روزنامه‌های کشور - سه‌شنبه ۱ خرداد ۱۴۰۳ اندوه اهالی فرهنگ و هنر مشهد در پی شهادت رئیس‌جمهور مردمی
سرخط خبرها

رمان و رِند روزگار

  • کد خبر: ۱۲۹۲۴۱
  • ۲۰ مهر ۱۴۰۱ - ۱۴:۵۵
رمان و رِند روزگار
زندگی و زمانه حافظ سوژه‌های گیرایی در اختیار رمان نویس می‌گذارد.

زندگی و زمانه حافظ سوژه‌های گیرایی در اختیار رمان نویس می‌گذارد. این محبوب‌ترین شاعر ایرانی عمرش را در سده هشتم هجری و دورانی پرماجرا سپری کرد که فقط زادگاهش شیراز چندین حاکم و حکومت را به خود دید. این حاکمان که در غزل‌های حافظ از آنان یاد شده - چه به نیکی و چه رندانه و منتقدانه - بازیگران عهدی پرآشوب بودند که خوراک مناسبی برای نوشتن داستان و رمان است.

از شاه شیخ ابواسحاق، ممدوح و حاکم موردعلاقه حافظ، شاه مقتول خوشگذران و درعین حال آبادگری که به قول خواجه «خوش درخشید، ولی دولت مستعجل بود»، تا امیر مبارزالدین که شاید رندانه‌ترین انتقادات حافظ به این حاکم سختگیر و بی رحم و ریاکار باشد (محتسب شیخ شد و فسق خود از یاد ببرد...) و شاه منصور، حاکم بداقبالی که چند سال پس از مرگ حافظ در رقابت و نبرد با تیمور لنگ جان باخت.

حافظ در زمانه‌ای می‌زیست که ایران به چنگال مغولان و چنگیزیان گرفتار بود. شیراز و خطه فارس نیز اگرچه گاهی به تدبیر بزرگانش روی خوش امنیت را می‌دید، از فتنه‌ها و ستم‌ها بی نصیب نماند. بدیهی است که روح و قلم حساس شاعر نامی ما اوضاع این مقطع تاریخی را در غزل‌های ماندگارش بازتاب داده باشد (در این شب سیاهم گم گشت راه مقصود/ از گوشه‌ای برون آی‌ای کوکب هدایت/ از هر طرف که رفتم جز وحشتم نیفزود/ زنهار از این بیابان وین راه بی نهایت...).

برخی داستان نویسان ایرانی از موضوعات و سوژه‌های برآمده از عصر حافظ غفلت نکرده اند یا به زمانه او پرداخته اند یا در کنار نوشتن از آن تاریخ به خود خواجه هم توجه کرده اند. یک نمونه، «شیرزاد یا گرگ جاده» نوشته احمد ناظرزاده کرمانی (۱۲۹۶ - ۱۳۵۵) است. داستان راهزنی که در جریان هجوم به یک کاروان، با محبوبی روبه رو می‌شود که عشقش به او به شکست انجامیده است. این دیدار به توبه شیرزاد می‌انجامد و او در ادامه وارد رخداد‌های سیاسی زمانه شاه شجاع (از حاکمان روزگار حافظ که خواجه مدحش کرده: قسم به حشمت و جاه و جلال شاه شجاع...) می‌شود.

به این ترتیب، نویسنده که به پند و اندرز دادن علاقه‌مند است، ماجرا‌های خیالی عشق و مرام یک راهزن را به حوادث واقعی تاریخی پیوند می‌زند، اما شاید معروف‌ترین اثر داستانی درباره خواجه حافظ شیرازی رمان «حافظ ناشنیده پند؛ برگی چند از دفتر خاطرات محمد گلندام» به قلم ایرج پزشکزاد (۱۳۰۶ -۱۴۰۰) باشد. پزشکزاد در این کتاب از زبان محمد گلندام - از نزدیکان حافظ - شرحی داستانی درباره زندگی او به دست می‌دهد.

راوی نقل خود را از وصفی درباره اوضاع خطرناک شیراز در حکومت امیر مبارز آغاز می‌کند و در ادامه به مسائلی، چون زبان تند و تیز خواجه و محافل ادبی و شخصیت‌های آن روزگار مانند عبید زاکانی می‌پردازد.

*در نوشتن این یادداشت از منابعی، چون «فرهنگ ادبیات فارسی» نوشته زهرا خانلری و «صدسال داستان نویسی ایران» نوشته حسن میرعابدینی سود برده شده است.

گزارش خطا
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پربازدید
{*Start Google Analytics Code*} <-- End Google Analytics Code -->